تیم و گروه، دو مفهومی هستند که توسط انسان مدرن، بیش از پیش، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در گذشته، دو برادر در کارگاه دوچرخه‌سازی خودشان، می‌توانستند پرنده‌ی رایت را بیافرینند، حال آن که بوئینگ 747 پروژه‌ای بود که تنها بودجه‌ی اولیه‌ی آن برابر یک میلیارد دلار و زمان پیش‌بینی شده برای ساخت آن 5 سال بود و «تیمی» از افراد، با مدیریت «جو سوتر» آن را آماده‌ی پرواز کردند. این تفاوت در نوع پروژه، نشان از آن دارد که با گذشت زمان هیچ چیز، نه زندگی و نه چیز دیگر، در جهت ساده شدن، رشد نمی‌کند بلکه همواره با خود پیچیدگی‌های بیشتری به دنبال می‌آورد که برای فائق شدن بر آن، همکاری دو نفر، کافی نیست بلکه نیاز به همیاری آنان دارد.

در جامعه‌ی امروز، فرد نمی‌تواند به تنهایی، کار اثربخش و مفیدی انجام دهد، بلکه نیاز به وجود تیم‌هایی است تا بتوانند به صورت کارا به فعالیت بپردازند و نتایج مطلوب را کسب کنند.

تفاوت تیم و گروه

عموما تیم و گروه، دو واژه‌ای هستند که بسیار زیاد، به جای هم استفاده می‌شوند؛ اما باید گفت که این دو، تفاوت‌هایی با هم دارند. «گروه» جمعی بیش از دو نفر است که در آن فردی مشخصا وظیفه‌ی رهبری را بر عهده دارد و افراد را در انجام کارهای کاملا مستقل و غیر مشترک، مدیریت می‌کند. اما «تیم» جمعی بین 12-2 نفر است که اعضای آن، رهبر خاصی ندارند و همگی، فعالیت‌هایشان را برای رسیدن به هدفی مشترک با یکدیگر هماهنگ کرده‌اند و در راه رسیدن به آن گام برمی‌دارند. هدف مشترک موجود بین افراد و هماهنگی مورد نیاز جهت تامین آن، دو مؤلفه‌ای هستند که تیم را تعریف می‌کنند. در یک «تیم»، برای تحقق اهداف، باید هماهنگی صورت گیرد تا کارها را هدفمند سازد.

اهمیت کار تیمی در سازمان

اصلی‌ترین ارزش «تیم» در سازمان، توانایی آن در گردآوری کارمندان و توانمندسازی ایشان در استفاده از استعدادهایشان برای بهبود سازمان است. اگر افراد در تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های کارهای آینده‌ی سازمان، دخالت کنند، بیشتر درگیر انجام کار می‌شوند و احساس تملک در آنها افزایش می‌یابد که نتیجه‌ی آن، افزایش رضایت شغلی در بین آنها خواهد بود. همواره در بین مدیران سازمان‌ها و کارمندان آنها، این سؤال پیش می‌آید که چرا باید از کار تیمی استفاده کرد؟ در جواب آنها باید گفت: چون کار تیمی، کیفیت، انعطاف‌پذیری، هماهنگی، رضایت شغلی، تحقیق و توسعه و بهره‌وری را در سازمان بهبود می‌بخشد.

ماهیت کار تیمی چیست؟

همان طور که گفته شد تیم، گروهی از افراد نیست که به علت داشتن یک سری ویژگی مشترک، گرد هم آمده باشند و بعضا حتی خود ندانند که به آن گروه، تعلق دارند؛ مانند گروه دانشجویان اراکی مقیم تهران، گروه کودکان 5 ساله‌ی چپ دست و... بلکه «تیم» جمعی کوچک است که خودبه‌خود ساخته نشده و توسط خودشان یا سازمان، برای رسیدن به هدف مشترکی، شکل گرفته است. کار تیمی یعنی این که افراد با همکاری و تشریک مساعی، اهداف مشترک خود را تأمین کنند.

منافع کار تیمی چیست؟

کار تیمی در یک سازمان، سبب افزایش موفقیت‌ها، ایجاد هم‌افزایی و گسترش خلاقیت می‌شود. کارتیمی در افراد، حس خوشایندی را ایجاد می‌کند که در نتیجه‌ی آن، تنش‌ها و تعارضات، کاهش می‌یابند. کار تیمی، نه تنها برای گروه‌های کوچک، بلکه برای مؤسسات بزرگ نیز کارا، مؤثر و یاری‌دهنده است.

مخاطرات اجتناب از کار تیمی چیست؟

استفاده نکردن از تیم‌ها در یک سازمان، سبب بروز هم‌افزایی منفی در کارمندان می‌شود. استقلال بیش از حدی را در بین آنان ایجاد می‌کند و سندرم «فقط کارهای خودت را انجام بده!»، را در آنها به وجود می‌آورد. در چنین سازمانی، تقسیم‌سازی، آهسته و کند صورت می‌گیرد و چون کارمندان در آن شرکت ندارند، احساس تملکی نسبت به آن نخواهند داشت که نارضایتی شغلی، نتیجه‌ی حتمی آن است.

ملزومات تیم

برای یک تیم، وجود یک بیانیه‌ی مأموریت لازم است. بیانیه‌ی مأموریت به دلایلی که برای کار کردن با یکدیگر وجود دارد، می‌پردازد. در یک تیم باید اتکای متقابل و همبستگی بین اعضاء وجود داشته باشد و آنها متعهد و هم‌پیمان باشند که مسائل را به صورت تیمی، حل نمایند و تصمیم‌سازی کنند. پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری نیز به عنوان معیار عملکردی تیم، نقش مهمی دارد.

ده مرحله در خلق قدرتمندانه‌ی تیم

1- تدوین بیانیه‌ی مأموریت: مأموریت، هدف نهایی تیم شماست که در آن به دو سؤال زیر، پاسخ گفته می‌شود:

1-1- چرا ما وجود داریم؟

2-1- قصد خدمت‌رسانی به چه کسانی را داریم؟

2- تنظیم کردن اهداف کمی و ارائه‌ی بینش‌ها: بینش، آرزو و چشم‌انداز شماست. بینش، چیزی نمادین و خیالی نیست، بلکه حقیقتی عملی است که تیم می‌خواهد در آینده به آن برسد. از طرفی بینش، راه انتقال تدبیرها و استراتژی‌ها واهداف کمی سازمان به افراد است که بدین وسیله، سبب جذب افراد به کار می‌شود.

3- تدوین ارزش‌های اخلاقی: اعضای یک تیم باید بدانند:

الف) می‌خواهیم چه رفتاری در مقابل دیگران داشته باشیم؟

ب) ارزش های تیم چه هستند؟

4- تصویب قوانین: قوانینی که باید در یک تیم، تصویب شوند، شامل موارد زیر است:

الف) وظایف، عملکردها و کنش‌ها

ب) اختیارات

پ) پاسخگویی

ت) اولویت‌ها

5_ یکدست کردن و همسان‌سازی سبک‌های فردی:

 به کار گرفتن توانایی‌ها و به حداقل رساندن ضعف‌ها

 برانگیختن و تشویق کردن سبک‌های متفاوت

 مدیریت تعارض موفق

6- مدیریت موفق تعارضات عملکردی تیم:

 تعیین کردن معیارهای موفقیت

 تنظیم کردن برآیندها و نتایج

 انجام حساب‌رسی و ممیزی منابع

7- ارزیابی معیارهایی که لازمه‌ی موفقیت بر شمرده شده بودند.

8- بزرگداشتن موفقیت‌ها و ارج نهادن به افراد موفق.

9- بازاریابی سیستم در جامعه‌ای که تیم متعلق به آن است.

10- برنامه‌ریزی و عمل در تیم

تیم قدرتمند

در یک «تیم» اهداف به تمام اعضاء تعلق دارد. به همین علت، همه‌ی اعضاء کاملا احساس مسئولیت می‌کنند که به اهداف دست یابند. چرا که همان حسی _در صورت نرسیدن به اهداف تیم_ در آنها ایجاد می‌شود که اگر به اهداف شخصی خودشان نرسیده بودند، در آنها ایجاد می‌شد. از طرفی، همه‌ی اعضا آگاهی دارند که تیم برای حصول موفقیت، نیاز به کمک آنها دارد؛ پس رقابت‌های فردی بین ایشان، کاهش می‌یابد و جای آن را تشریک مساعی و همکاری مشتاقانه می‌گیرد. تمام اعضا مراقب و هوشیارند که تعارضات غیربهره‌ور را در سیستم حذف کنند. در بین اعضای تیم، ارتباطات تیمی افزایش می‌یابد. پذیرا شدن ارتباطات صادقانه، مدد و یاری اعضاء به یکدیگر را به دنبال دارد که برای دستیابی به نتیجه، لازم و حیاتی است. بین اعضا فهم متقابل، احترام و تشریک مساعی وجود دارد. هر چه اهمیت تک‌تک اعضا در یک تیم، بیشتر پذیرفته می‌شود، موانع طبیعی، بیشتر شکسته می‌شوند و انرژی شورانگیزتری در بین آنها ساطع میگردد. بهره‌وری تیم، زیاد است و افرادی که از بیرون به آن می‌نگرند، احساس می‌کنند که اعضا متعهدند که به برتری و تعالی رسند و این حس را از روی افزایش بهره‌وری آنان پیدا می‌کنند. یک تیم با مؤلفه‌های تعهد بالا، وفاداری، قابلیت اطمینان و ایثارگری در بین اعضای تیم، شناخته می‌شود.

امتیازات و... تیم

بهبود در روش انجام کار، حتمی است. معمولا کیفیت خدمات و محصولات، افزایش می‌یابد و نرخ تولید و فناوری، بهبود پیدا می‌کند. نظارت و سرپرستی، کاهش یافته، تصمیم‌سازیها ساده‌تر و بهتر می‌شوند. مشکلاتی که ممکن است با کار تیمی در سازمان، ایجاد شود:

 حقوق کارمندان، افزایش پیدا خواهد کرد.

 هزینه‌ی آموزش بالا می‌رود.

 مقاومت مدیران میانی، مشکل ایجاد می‌کند.

 مقاومت گروه‌های حامی کارمندان را سبب می‌شود.

 سبب بروز توقعات برای رشد شخصی و توسعه‌ی کاری در بین اعضاء می‌شود.

زهرا بهروزآذر