مقدمه
سناریو نمونه کاملی از مطالعات آتی است، زیرا اصول اصلی این رشته را در بر می گیرد که عبارتند از:

• بسیار مهم است که به طور عمیق و خلاقانه درباره آینده فکر کنیم و یا اینکه ریسک غافلگیر شدن را بپذیریم.
• در همین زمان، آینده مطمئن نیست، بنابراین باید آمادگی آینده چندگانه ای را داشته باشیم، نه فقط آینده ای که انتظار رخ داد آن را داریم.

سناریوها شامل داستانهایی از این آینده های چندگانه هستند، از آینده مورد انتظار گرفته تا آینده عمومی، به اشکالی که به طور تحلیلی منسجم و به طور خلاقانه ای درگیر هستند. یک سناریو خوب، توجه ما را جلب می کند و می گوید، "خوب به این آینده نگاه کن. این می تواند آینده تو باشد. آیا برای آن آماده ای؟"

همانطور که مشاوران و سازمانها ارزش سناریوها را تشخیص می دهند، به یک تکنیک سناریو روی می آورند، در واقع تکنیک خوبی که حالت کلی برای تمام کارهای سناریو آنها است. آن تکنیک، روش ماتریسی شبکه تجارت جهانی هلندی (GBN ) است که توسط پیر واک در دهه 70 ایجاد شد و توسط شوارتز (1991) در هنر دیدگاه بلند مدت و ون در هیجن (1996) در سناریوهای هنر مکالمات استراتژیک به شهرت رسید. در حقیقت، میلت (2003، ص. 18) آن را "استاندارد طلایی ایجاد سناریو مشترک می خواند."

درحالیکه تکنیک GBNروش بسیار خوبی است، جای تاسف است که آنقدر این زمینه پیچیده است که اکثر کاروران حتی نمی دانند که این تنها یکی از بیش از دهها تکنیک برای توسعه سناریوها است. شیوه ها و تکنیکهای بسیار زیادی وجود دارند که تحت واژه سناریو قرار می گیرند که میلت (2003، ص.16) می گوید "حل ابهام در تعاریف و روشهای سناریو، اولین مرحله لازم برای آوردن ارزش تفکر و توسعه به مخاطبان گسترده تر است."اخیرا یک سری دیدگاههایی منتشر شده اند که پاسخگوی نیازهای میلت هستند. ابتدا، به ابهامات و تعاریفی می پردازیم که روش تحقیق ما را توصیف می کنند، سپس دیدگاهها را بررسی می کنیم و سرانجام، تکنیکهای خاص سناریو را تحلیل می کنیم.

ابهامات
این بخش به سه ابهام اساسی در متن سناریو می پردازد:

• شاید رایج ترین ابهام در هنگام بحث درباره سناریو، برابر دانستن توسعه سناریو با برنامه ریزی آن باشد. ما پیشنهاد می کنیم که برنامه ریزی سناریو، بیشتر باید با یک مطالعه پیشگویی کامل انجام شود که در آن توسعه سناریو به طور اختصاصی تر به خلق داستانهای واقعی درباره آینده می پردازد. برنامه ریزی سناریو، فعالیت جامعتری است که توسعه سناریو یک جنبه آن محسوب می شود.
• یک ابهام ظریف تر، برابر دانستن واژه "سناریو" با "آینده دیگر" است. به عبارت دیگر، تمام توصیفات آینده دیگر، سناریو فرض می شوند. تعریف محدودتری از سناریو، تنها روی داستانهایی درباره آینده دیگر تمرکز خواهد کرد. با این تعریف محدود، ممکن استسایر روشهای پیش بینی، آینده دیگری را ایجاد کنند، اما سناریو تولید نمی کنند. با این وجود، در عمل، تعریف گسترده تر سناریو به صورت آینده دیگر، چه به شکل داستان باشند و چه نه، غالب شده است. لذا، مجموعه کاملی از روشها برای توسعه سناریو، شامل تقریبا تمام روشهای پیشگویی می شود، زیرا آنها آینده دیگر هم تولید می کنند. در حقیقت، چیزهای کمّی درباره ایجاد واقعی داستانها در اکثر روشها گفته شده است. بیشتر به ایجاد هسته اصلی یا منطق سناریو توجه شده است، که می توان با هر تعداد روشی آن را انجام داد. به این نتیجه رسیدیم که مبارزه با یک تعریف محدودتر بی معنی است و لذا فهرست روشهای ما بر مبنای کار جاری قرار دارد و شامل الحاق روشهای پیش بینی می شود چه داستانی را تولید کنند و چه نکنند.
• ابهام سوم، برابر دانستن اصطلاحات روشها و تکنیکها را در بر می گیرد. این اصطلاحات به طور مترادف در متون و در عمل مورد استفاده قرار می گیرند. تفاوتهای جزیی در این اصطلاحات وجود دارد، با روشی که بیشتر روی مراحل اجرای فرآیند و تکنیکی که روی روش خاصی متمرکز است که در آن مراحل انجام می شوند. با این حال، مانند بالا، ما تابع نکاتی هستیم که اصطلاحات به طور مترادفی به کار می روند و فکر نمی کنیم که امتحان کردن و تمایز قائل شدن در اینجا مفید باشد.

تعاریف
مطالعات آتی در حالی که زمینه تحقیق جدیدی هستند، کاروران کارآفرین و خلاق زیادی آنها را می ستایند که شیوه ها و روشهای بسیار خوبی را ایجاد می کنند تا متناسب با نیازهای مشتریان شان باشند. با این حال، پس از مدتی این رشد، به صورت هرج و مرجی در می آید. همانطور که در بالا اشاره شد، یک راه حل این است که روی یک تکنیک تمرکز کرد و به آن پایبند بود. درحالیکه آن راه حل، هرج و مرج را کاهش می دهد، اما از تکنیکهایی که سایرین ایجاد کرده و به کار می برند، بهترین استفاده را نمی کند.

با این وجود، حتی اساسی ترین لغات هم برای تمام روشها در این زمینه به کار می روند. بنابراین، قبل از آغاز مرور تکنیکهای سناریو، باید درباره این مساله تصمیم بگیریم که چه تکنیکی در رتبه اول قرار دارد، که بر خلاف یک شیوه، یا روش یا ابزار است. بنابراین، فهرست واژگان (کوچک) زیر را ارائه می دهیم تا سه اصطلاح را از هم تمایز دهیم تا اینکه خواننده بداند درباره چه چیزی صحبت می کنیم و به این امید که سایرین از این اصطلاحات به طریق مشابهی استفاده کنند.

ابتدا با یک پروژه شروع می کنیم. پروژه آتی، بزرگترین واحد کار حرفه ای است. این پروژه شامل حاصلجمع کل اهداف، گروه، منابع و روشهای به کار رفته در پیش بینی و تحت تاثیر قرار دادن آینده می شود. ممکن است پروژه ها ساده باشند و فقط در برگیرنده یک محصول و تکنیک باشند و یا مرکب بوده و شامل مراحل زیادی شوند که هریک از آنها یک یا چند محصول تولید کرده و یک یا چند تکنیک را به کار می برد.

فرآیندی که یک نفر در اجرای یک پروژه به کار می برد، شیوه نامیده می شود. شیوه از سریهای منظم مراحلی تشکیل شده تا اهداف پروژه را اجرا کند. هر پروژه، یک شیوه دارد، چه در ابتدا به طور مشخص عنوان شده باشد و چه نشده باشد. برخی شیوه ها به طور گسترده عمل می شوند، همچون شیوه ایجاد یک برنامه استراتژیک.

یک شیوه عمومی برای یک پروژه پیش بینی جامع، در شش مرحله ارائه شده که در جدول 1 نشان داده شده است.

این شیوه برای دسته بندی بهترین کارهای پیشگویی در انتشارات آینده به کار رفته بود (هینس و بیشاپ، 2006).

مثالهای زیاد دیگری هم درباره شیوه های جامع پیشگویی وجود دارند.در کنفرانس توسعه حرفه ای 2004 انجمن آینده نگران حرفه ای، دو تا از اینها توصیف شده اند:

• آزمایشگاه آینده در آستین، تگزاس از شیوه ای برای تولید و توسعه تجاری استفاده می کند که اخیرا در تناوب های آینده توصیف شده است (وودگیت و پتریک، 2004).
• گروه مدیریت آینده در التویل، آلمان از شیوه "لنز" برای توسعه استراتژی استفاده می کند که در Der ZukunftsManager توصیف شده است (مدیر آینده ) (میکیک، 2003) .

در حقیقت، اکثر آینده نگران حرفه ای و مشاروان از شیوه مطلوبی استفاده می کنند که طی زمان به دست آورده اند.

هر شیوه، یک یا چند محصول تولید می کند که اهداف پروژه را برآورده می سازند. این محصول، نتیجه نهایی کار انجام گرفته در شیوه است، که به صورت یک گزارش، پایگاه داده گرایشات، سناریو به اشکال مختلف، یک برنامه استراتژیک و بسیاری چیزهای دیگر است. معمولا هر مرحله شیوه، محصولی را به دست می دهد و همه با هم حاصل پروژه را شکل می دهند.

یک روش یا تکنیک، ابزار سیستماتیکی است که یک فرد حرفه ای به کار می برد تا محصولی را ایجاد کند. دریافتیم که روش و تکنیک به طور مترادفی در متون به کار رفته اند، بنابراین انتخاب یکی از اینها دشوار است. روش، یک دلالت ضمنی منسجم، سازمان یافته و حتی آکادمیکی را ایجاد می کند که در آن به نظر می رسد که تکنیک بیشتر به سبک مربوط باشد تا ماده. در بررسی اصطلاحات مقالات درباره سناریوهای منتشر شده در آینده طی چند سال اخیر، نویسندگان از هر دو اصطلاح استفاده کرده اند، اگرچه که اصطلاح تکنیک را کمی بیشتر به کار برده اند. بنابراین، در این مرور از آن استفاده خواهیم کرد.

ابزار، اصطلاح دیگری که اغلب با روش یا تکنیک اشتباه گرفته می شود، اما عینی تر است. ابزار، وسیله ای است که در اجرای یک کار، یک مزیت مکانیکی یا ذهنی فراهم می کند. ابزارها چیزهایی مانند پروژکتورهای ویدئویی، پرسشنامه، برگه های کاری و برنامه های نرم افزاری هستند. در همین راستا، سناریوها و برنامه ها، ابزار نیستند. برخی از ابزارهای معروف در این زمینه، جعبه ابزار گودت و همکاران (2003) و مجموعه ابزار Parmenides Foundation's Eidos ، ابزارهای فکری سابق، هستند (لیسوسکی، 2002).

سرانجام، عمل یا فعالیت، واحد فعالیتی در درس انجام گرفته به خاطر تمرین و کسب مهارت و دانش است. البته ممکن است که آن مهارت یا دانش درست در همان کارگاه به عنوان بخشی از کار پروژه صورت پذیرد.

جدول 1: یک شیوه کلی برای یک پروژه پیش بینی جامع

درباره تعاریف کلی زیاد صحبت کردیم؛ اکنون عنوان این مقاله را تعریف می کنیم، یعنی سناریو. علی رغم حضور آن در همه جا، یا شاید به همین خاطر، در متون بیش از دهها تعریف مجزا برای سناریو پیدا کرده ایم که احتمالا شامل همه آنها نمی شود. کافی است بگوییم که یک سناریو محصولی است که برخی حالتهای احتمالی آینده را توصیف کرده و داستانی درباره این مساله بیان می کند که چگونه ممکن است یک حالت به وقوع بپیوندد. به مورد اول به صورت حالت نهایی یا حتی روز عمر سناریو گفته می شود؛ مورد آخر، زنجیره (وقایع) سناریوها یا تاریخچه آینده است.

روش تحقیق
نقطه آغاز این تحقیق، جمع آوری توصیفات روشهایی بود که طی تاریخ 30 ساله سناریوهای آموزشی در برنامه مستر در دانشگاه هوستون جمع آوری کرده بودیم. سپس، فهرست خود را با تحقیقات متون و وب سایتها تکمیل کردیم تا روشهایی را شناسایی کنیم که از نظرمان دور مانده اند.

بررسی زمینه توسعه سناریو، به هیچ وجه کافی نیست، اما معتقدیم که قسمت اعظم آن دستگیرمان شده است. متون شامل بخشهای مروری هستند که زمینه را بررسی می کنند(به عنوان مثال، ون نوتن و همکاران، 2003؛ برادفیلد و همکاران، 2005؛ بورجسون، در دست چاپ) و بخشهای روش شناختی که یک تکنیک سناریو خاص را توصیف می کنند.

ما با جستجوی انتشارات روش شناختی اصلی در این زمینه کار خود را آغاز کرده ایم تا ببینیم آنها درباره سناریو چه گفته اند. در میان منابع این مطالب، موارد زیر به چشم می خورند:

• کتابها- شوارتز (1991)، ون در هیجن (1996)، رینگلند (1998)، بل (2003) و کورنیش (2005).
• کلکسیون ها- فولز (1978)، فاهی و راندال (1997)، اسلاتر (2005) و CD روش شناسی پروژه هزاره و مجموعه سناریو جهانی آن (2003).
• مجلات- آینده، پیش بینی، پیش گویی فنی و تغییر اجتماعی، فصلنامه تحقیق آینده، مجله مطالعات آینده و آینده نگری.
• چکیده و نمایه های استنادی- تحقیق آتی، نمایه استناد علوم اجتماعی و پیشگام اکادمیک تجاری.
• شبکه گسترده جهانی.

همانطور که ممکن است یک نفر تردید داشته باشد، این شیوه، یک سری روشهای اضافی ایجاد می کند که بسیاری از آنها به شدت به روشهایی وابسته هستند که ما قبلا آنها را شناسایی کرده ایم. فهرست اولیه خود را بازبینی کرده و پرسشهایی را برای چندین لیست سرو مطرح کردیم که عناوین آینده را مورد بحث قرار می دهند و شامل عناوین برنامه آکادمیک ما، انجمن آینده نگران حرفه ای و فدراسیون مطالعات آینده جهان می شود. همچنین خواستار توصیه های کلی درباره پروژه مان شدیم و بسیار خوشحال بودیم که بازخوردهای مفید زیاد و البته، روشهای بیشتری دریافت کردیم تا آنها را مورد توجه قرار دهیم!

این منابع، دهها بخش و مورد روش شناختی ارائه می دهند که در آنها یک تکنیک سناریو به کار رفت که در آن یک یا چند سناریو ایجاد شده بودند.

مرورهای کلی
اخیرا سه مقاله با هدف مشابه منتشر شده اند تا زمینه توسعه سناریو را مرور کرده و در صورت امکان، این زمینه را سازماندهی کرده و آن را درک کنند. آنها کار قابل تقدیر و مفید ارائه راههای مختلف را انجام داده اند تا درباره سناریوها در سطح بالا فکر کنند. هدف ما در اینجا یک سطح عمیق تر می رود تا با خلاصه روشها/ تکنیکهای خاص، کمک بیشتری را فراهم کنند که متناسب با دسته های سطح بالا باشند. در زیر، همکاری عالی را به طور خلاصه بیان می کنیم که هر یک از این مرورها  با توجه به زمینه هایی که ایجاد خواهیم کرد، در متون انجام داده اند.

ون نوتن و همکاران (2003)
ون نوتن و همکارانش در مرکز بین المللی مطالعات یکپارچه در ماستریخت، نمادی از "انواع سناریو" ایجاد کرده اند (ون نوتن و همکاران، 2003). در پایان، سه دسته اصلی یا موضوع اساسی را بر مبنای "چرا" (هدف پروژه)، "چگونه" (طرح فرآیند) و "چه" (محتوا) مطرح کردند. آنها 14 ویژگی خاص را شناسایی کردند تا سناریوها را مشخص کنند (جدول 2).

جدول2:  نماد سناریو ون نوتن

خروجي تحقيق آنها قابل توجه است و می تواند به خوبی برای مطالعه بیشتر، زمینه توسعه سناریو به کار رود. با این وجود، تحقيق آنها بیشتر به کل پروژه سناریو مربوط می شود تا تکنیکسناریو خاصيكه در آن به کار رفته است. طرح فرآیند شامل چهار ویژگی می شود که به تکنیکهای خاص سناريو نزدیکتر هستند، اما آنها کلی بوده و تکنیکهای خاص را به کار نمی گیرند. به عنوان مثال، ویژگی داده VI،طرحهای سناریو را یا به صورت کیفی و یا به صورت کمّی طبقه بندی می کند؛ اما هنوز هم خیلی کلی است، زیرا راههای زیادی برای انجام سناریوهای کیفی و کمّی وجود دارد. آنها مکانیسم جامع و مفیدی را برای آنالیز و مقایسه سناریوها ایجاد کرده اند. اگرچه این  تحقيق بسیار ارزشمند است، اما تکنیکهای واقعی را که آینده نگران برای ایجاد سناریو به کار می برند، بررسی نمی کند.

برادفیلد و همکاران (2005)
برادفیلد و همکارانش راه كاري را "برای حل ابهام، تعاریف و روشهای سناریو"پیشنهاد می کنند (برادفیلد و همکاران، 2005) یا حداقل انجام آن را آغاز کرده اند. شیوه آنها تاریخی است، تحول سه مکتب توسعه سناریو رااز ریشه های آنها تا حال حاضر پیگیری می کنند. دو تا از این مکاتب از کشورهای انگلیسی زبان نشات می گیرند (آمریکا و انگلیس) و یکی هم از فرانسه.

پس از توصیف اینکه چگونه هرمن کاهن در ابتدا مفهوم توسعه سناریو را در زمان خودش در RAND معرفی کرد، دو مکتب انگلیسی توسعه سناریو را با شیوه های کاملا متفاوت توصیف کردند. اولی، مکتب منطق شهودي است که در بالا به صورت روش GBN/shellتوضیح داده شد که اکنون در توسعه سناریو در ایالات متحده و بسیاری کشورهای دیگررایج است. دومی، مکتب "روندهاي تغییر یافته احتمالی" است که توسط اولاف هلمر و تد گوردون ابداع شد. درواقع، آن "مکتب"ترکیبی از دو تکنیک کاملا متفاوت است: تحليل تاثير روندکه تد گوردون در گروه فيوچرز به کار برد و تحليل تاث⛌ر متقابل که در بسیاری از زمینه های مختلف به کار رفته است. هر دوی این تکنیکها، بر خلاف تکنیک GBN/shell ، کمّی هستندو توسط همان افراد ایجاد شده بودند، اما بسیار خوب است که تشابه آنها پایان می یابد.

در قاره اروپا از شیوه متفاوتی استفاده می شود که در اصل توسط گاستون برگر و برتراند جوونل ایجاد شده است و به "La Prospective " معروف است و در حال حاضر توسط مایکل گودت اجرا می شود. گودت و همکارانش (2003) یک سری ابزارهای کامپیوتری مفید را ایجاد کرده اند تا شرایط ساختاری و موقعیت های ذينفعان را تحلیل کنند. همچنین وی دو ابزار دارد که سناریوها را ایجاد می کنند که MORPHOL و SMIC PROB-EXPERT هستند. MORPHOLیک نسخه کامپیوتری آنالیز مورفولوژی است (همانطور که در پایین توضیح داده می شود) و SMIC PROB-EXPERT یک شکل تاثیر متقابل با کمی تغییر است.

بنابراین، آنالیز برادفیلد، چارچوب مفیدی برای تفکر درباره سناریوها در سطح بالا ارائه می دهد. تبارشناسي ون نوتن، ویژگیهای سناریوهایی را ارائه می دهد که در آنها برادفیلد دسته های سطح بالای واقعی را مطرح می کند. سه کلان دسته آنها، از نظر مفهومی مفید هستند، اما برای گستره تکنیکهای موجود برای توسعه سناریو مناسب نیستند.

بورجسون و همکاران
مرور نهایی در سال 2006 بیرون خواهد آمد. بورجسون و همکارانش از سوئد، نوع شناسی تکنیکهای سناریو را بر مبنای تبارشناسي آمار از انواع مختلف آینده، یعنی آینده های محتمل، ممکن و مرجح، ایجاد کرده اند (بورجسون و همکاران، در دست چاپ). سناریوهای پیش بینی كننده به این پرسش پاسخ می دهند: "چه اتفاقی خواهد افتاد؟"سناریوهای اکتشافی به این پرسش پاسخ می دهند: "چه چیزی می تواند رخ دهد؟" سناریوهای هنجاری به این پرسش پاسخ می دهند: "چگونه می توان به یک هدف خاص رسید؟"آنها هر یک از اینها را به دو زیر مجموعه تقسیم می کنند تا شش نوع سناریو ایجاد کنند که در شکل 1 نشان داده شده است.

آنها در دسته های خود تکنیکهای سناریو را، که تمرکز آنالیز ماست، طبق هدفشان طبقه بندی می کنند:

• -->